題都城南莊

 

題都城南莊

去年今日此門中，
人面桃花相映紅。
人面不知何處去？
桃花依舊笑春風。

崔護

=================

題都城南莊是一首古詩，詩中描述了一幅美麗的春景。詩人以詩意的方式描繪了人面桃花相映紅的景象，讓人感受到了春天的氣息。

詩中的第一句「去年今日此門中」，讓人感受到了詩人對於時光流轉的感慨。詩人通過描述去年的今天，讓人們回憶起過

=================

Vietnamese follows

Đề đô thành nam trang [Đề tích sở kiến xứ]

Khứ niên kim nhật thử môn trung,
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng.
Nhân diện bất tri hà xứ khứ,
Đào hoa y cựu tiếu xuân phong.

Dịch nghĩa

Năm trước ngày này ngay cửa này,
Mặt người, hoa đào ánh hồng lẫn nhau.
Mặt người chẳng biết đã đi đâu,
Vẫn hoa đào năm ngoái đang cười giỡn với gió xuân.

Theo Tình sử của Phùng Mộng Long, Thôi Hộ nhân tiết thanh minh một mình đi chơi về phía nam đô thành, thấy một ấp trại chung quanh đầy hoa đào. Thôi Hộ gõ cửa xin nước uống, một người con gái mở cổng, hỏi tên họ rồi bưng nước đến, người con gái sắc đẹp đậm đà, duyên dáng, tình ý, dịu dàng kín đáo. Năm sau, cũng vào tiết thanh minh, Thôi Hộ lại đến tìm người cũ thì cửa đóng then cài, nhân đó mới đề lên cánh cửa bên trái bài thơ này. Người con gái xem thơ, nhớ thương rồi ốm chết. Chợt Thôi Hộ đến, nghe tiếng khóc bèn chạy vào ôm thây mà khóc. Người con gái bỗng hồi tỉnh rồi sống lại. Ông bố bèn đem cô gái gả cho Thôi Hộ. Cũng từ điển này, người ta thường ví mặt người con gái đẹp với hoa đào.

===========

Bản dịch nghĩa:

Bài thơ đề ở ấp phía nam Đô Thành*

Năm trước ngày này ngay cửa này,
Mặt người, hoa đào ánh hồng lẫn nhau. 
Mặt người chẳng biết đã đi đâu? 
Hoa đào vẫn như xưa cười với gió đông.

(*Đô Thành: tức thành Trường An – kinh đô của nhà Đường)

---

Đây có thể nói là một bài thơ nổi tiếng của Thôi Hộ vào thời Đường. So với cái tên “Đề Đô Thành Nam Trang”, tôi vẫn thích gọi bằng cái tên “Bài Thơ Hoa Đào” hơn. 

Thôi Hộ (崔護) tự là Ân Công (殷功), người ở Bác Lăng, đất nước Trung Hoa. Ông sống vào khoảng niên đại Trung Đường (Đường Đức Tông). Thôi Hộ là một thi nhân giàu ý tình, đồng thời là một người phong lưu tuấn nhã. Tuy nhiên có lẽ vì tình cảm chỉ giữ ở trong lòng, cho nên tính cách ông khá khép kín, không thích việc giao du. “Đề Đô Thành Nam Trang” là một trong những án thơ tình bất hủ của Thôi Hộ, được người xưa truyền bá rông rãi cho đến tận ngày nay. 

Bốn câu thơ theo thể Thất ngôn tứ tuyệt tuy ngắn gọn súc tích nhưng hàm chứa ý nghĩa sâu xa. Bài thơ kể về một mối tình tơ duyên ngắn ngủi nhưng làm người ta nhớ mãi khôn nguôi. Chuyện kể rằng vào tiết thanh minh năm ấy. Có một chàng trai dạo chơi ở phía nam Đô thành. Trông thấy một trang viên hoa đào nở rộ, sắc hoa tươi thắm, bèn lấy cớ vào xin nước uống để ngắm kĩ hơn.

Chàng trai gõ cửa, bắt gặp một thiếu nữ tú lệ. Người con gái mang nước cho chàng trai uống, cử chỉ vừa dịu dàng vừa kín đáo làm người khác phải nao lòng. Uống nước xong, chàng trai cảm tạ rồi cáo biệt. Khi về nhà, chàng trai vẫn nhớ mãi hình dáng hôm ấy của cô thiếu nữ có đôi má hây hây hồng tựa như cánh hoa nào. 

Tròn một năm trôi qua, chàng trai trở lại chốn xưa, hy vọng gặp lại cố nhân. Nhưng cổng đóng then cài, gọi mãi mà chẳng thấy ai. Gặp cảnh sinh tình, chàng trai đề một bài thơ trên cánh cổng. 

Không lâu sau trở lại, nghe tiếng khóc vọng ra từ trang viên. Một ông lão bước ra, vẻ mặt tiều tụy hỏi chàng trai kia có phải là người đã đề thơ lên cổng. Thì ra người con gái con của ông lão đọc xong thơ, nhớ thương đến bỏ ăn bỏ ngủ rồi ốm chết. Chàng trai ngồi cạnh xác người con gái đã tắt thở nhưng vẻ mặt vẫn hồng nhuận như năm nào. Chỉ trách tạo hóa trớ trêu thay cho mối đoạn duyên. 

Cũng có lời truyền rằng. Người con gái chưa hồn lìa khỏi xác, nghe tiếng khóc than của người thương thì tỉnh dậy. Từ đó hai người trở thành vợ chồng, cùng sống hạnh phúc ở đào hoa viên. Cũng từ điển tích này mà người ta hay ví gương mặt người con gái đẹp giống như hoa đào.

---

“Bài thơ Hoa Đào” này của Thôi Hộ khá nổi tiếng, cho nên cũng có khá nhiều bản dịch thơ hay. Nhân đây, vì có cảm tình yêu thích mà tôi cũng mạo muội dịch lại án thơ trên.

BÀI THƠ HOA ĐÀO

(Nguyên tác: Đề Đô Thành Nam Trang – Thôi Hộ)

Ngày này năm ấy tại cửa đây
 Hoa đào thắm sắc má ai hồng 
Má hồng nơi nao tìm chẳng thấy 
Đào hoa vẫn vậy cười gió đông.

BÀI THƠ HOA ĐÀO ( Đề Đô Thành Nam Trang ) – Thôi Hộ

10 changes 9 revisions Unified Split