Từ Dung & Từ Công Phụng
cặp song ca Từ Dung - Từ Công Phụng
Ảnh: Trần Triết
Chút Tình Xưa
BÙI BÍCH HÀ
Trong không khí hoang mang, buồn bã của những ngày đầu sau biến cố 30 Tháng
Tư 1975, chúng tôi tình cờ quen biết nhau.Từ ngã năm Bình Hòa, Gia Định, gia
đình đôi song ca Từ Từ – như cái cách họ được gọi bởi bạn bè thân quí và các
thính giả ái mộ – gồm Từ Công Phụng, Từ Dung và cháu Ý Uyên, thường đến nhà tôi
ở khu cư xá Phú Nhuận vào buổi chiều, khi trời đã sẫm tối. Cả ba cùng nôm trên
chiếc Honda 50 phân khối, chồng lái, vợ ôm lưng, cô con gái nhỏ ngồi trên cái
bình xăng.
Mẫu xe máy 50 phân khối
Dù ăn hay không ăn, cứ mỗi khi tới nhà, dựng xong cái xe và vào bên trong là
Phụng co chân ngồi lên ghế, vớ cây đàn ghi ta dựng ở một góc và nẩy vài nốt
nhạc mở đầu rồi hát theo. Có khi Từ Dung phụ họa, tôi và các con tôi lắng nghe.
Giọng của Phụng trầm ấm, đôn hậu, phảng phất buồn, mang trong nó tình yêu, ước
mơ hiền hòa và chút ray rứt nhẹ nhàng về một điều gì mãi trôi chảy ngoài tầm
tay. Giọng của Dung trong trẻo, tôi nghĩ chỉ để làm nền cho Phụng, như đường
phèn làm nền cho những hạt đậu phọng rang chín tới, đậm đà, nhiều hương vị.
Chúng tôi ngồi với nhau đến khuya, dưới ánh đèn dầu lù mù của những đêm cúp
điện, chia nhau nỗi lòng của những người thấy mình lơ lửng ở một quãng đường
không biết sẽ đưa họ về đâu? Những khi không có câu hỏi và câu trả lời, trong
không gian im ắng của căn nhà đóng cửa, mỗi người yên lặng theo đuổi ý nghĩ
riêng mình. Tính Phụng ít nói nhưng khi nói, anh hay bắt đầu với một nụ cười
đọng ở khóe môi và ánh nhìn lấp lánh của đốm lửa nhỏ trong lò sưởi.
Thời gian chúng tôi quen biết nhau không bao lâu, giữa khoảng 1977 cho đến
khi gia đình Phụng vượt biển cuối năm 1979, chia cắt bởi nhiều biến cố đau
thương cho cả hai gia đình. Đó cũng là quãng đời ghi dấu nhiều kỷ niệm của một
tình bạn dệt bằng quá nhiều mất mát và khổ đau mà bây giờ, mỗi khi có dịp nhìn
lại, tiếc nhớ dâng lên tràn ngập lòng tôi như biển mặn.
Bề ngoài xem ra Phụng là người dễ thích nghi với hoàn cảnh nhưng tôi đoán
không do bản tính mà do kinh nghiệm Phụng biết phải đối phó với những điều bất
như ý cách nào để bảo vệ mình cho những điều anh chọn lựa, yêu quý và muốn gìn
giữ. Nói cách khác, Phụng chấp nhận trả giá cao cho những gì anh nhận được từ
con người và cuộc đời. Tôi không biết những năm tháng tuổi trẻ của anh ở Đà Lạt
với rừng cao, suối sâu, quanh năm mưa phùn và sương mù, có để lại ảnh hưởng nào
trên nhân sinh quan của anh hay không song ở anh có sự ẩn mật nhưng không khó
hiểu, sự giản dị không có dấu hỏi nào đi kèm cho người quen biết anh.
Tôi còn nhớ buổi trưa mùa Hè nắng nung nấu cả một Sài Gòn sau 75, khô khốc,
nghèo nàn, trần trụi, tôi ghé thăm gia đình anh ở ngã năm Bình Hòa. Tôi đến bất
ngờ, Phụng khoe nhà có gạo và có miếng thịt bò ai mới cho. Phụng bảo Dung thổi
cơm, bảo tôi thái thịt hộ (cho đúng sứa kẻo dai) và Phụng xách cái cà mèn ra
đầu ngõ mua cà chua với bát canh gì đấy để bữa ăn có tý nước. Sau bữa ăn, chúng
tôi nói năm ba câu chuyện trên trời, dưới đất xong, Phụng lại cầm đàn và hát.
Dường như nỗi vui được hát, được đàn cho mình và cho nhau nghe, đã bắt đầu ngay
từ lúc Phụng ung dung cầm cà mèn đi ra nắng để mua mấy thứ lặt vặt. Tôi nghiệm
ra, thay vì ngồi đấy mà than trách cuộc đời ngắn ngủi và nhiều thử thách cam
go, Phụng biết làm cho mỗi khoảnh khắc sống là một giá trị, ít nữa cũng là một
điều tốt lành. Ở bên cạnh anh, không ai cảm thấy có điều gì phải phàn nàn.
Có một lúc chúng tôi mở chung một quán cà phê nhỏ trên đường Trương Tấn Bửu.
Mỗi tối, quán mở cửa lúc 6 giờ. Tôi pha chế thức uống, Dung phụ tiếp khách và
Phụng làm công việc hầu bàn. Vì bận các con còn bé, tôi chỉ giúp anh chị vài
tháng để anh chị quen công việc. Đêm Noel năm cuối cùng, sau khi tiệm đóng cửa,
anh chị tạt qua nhà tôi, rủ nhau xuống phố xem thiên hạ đón Giáng Sinh thế nào?
Chúng tôi chạy xe lang thang qua nhiều ngả đường tối om, vẫn thưa thớt có
nhà còn treo đèn ngôi sao ngoài cửa, thấy nơi nào có tiệm cà phê là gọi nhau
dừng lại xem giá cả của họ rồi cả bọn phá ra cười ngặt nghẽo vì không biết làm
gì khác.
Tôi nói Noel cuối cùng vì sau đó, nhiều bất trắc đã xảy ra, đẩy chúng tôi về
những hướng đi cách biệt.
Lúc ấy, trong hoàn cảnh ảm đạm của Sài Gòn những năm cuối thập niên 1970,
không ai nhìn thấy dù chỉ le lói chút ánh sáng ở cuối con đường tuyệt vọng nên
cả thành phố nhao lên chuyện vượt biên. Gia đình Phụng đi một chuyến bất thành,
trở về.
Phụng nói: “Thủy triều lên quá nhanh, nước dâng ngập quá ngực, tôi đôn cháu
Uyên trên vai nhưng mọi người chen chúc hỗn loạn mà thuyền lớn thì đậu xa bờ vì
sợ người đi hôi tràn ngập nên đành phải quay lại thôi!”
Phụng kể bằng một giọng bình thản, vẫn nụ cười trên môi và ánh mắt lấp lánh.
Đối với Phụng, dường như thất bại trong một ước muốn hay toan tính là chuyện
đời bình thường.
Sau lần thử thách này, chúng tôi ít gặp nhau vì Phụng thường xa thành phố để
tự lo kế hoạch vượt biển cho gia đình. Quán cà phê đóng cửa. Kế hoạch của Phụng
không thành công và gia đình anh chị tan vỡ trong lặng lẽ. Như chiếc bong bóng
nước vỡ rất khẽ trong cơn mưa giông bất ngờ.
Thời gian trôi qua không biết bao lâu, một hôm tôi lại nhìn thấy Phụng trên
chiếc xe Honda quen thuộc nhưng thiếu cháu Ý Uyên trên cái bình xăng và sau
lưng anh không còn Dung mà là một phụ nữ khác với khuôn mặt sáng và nụ cười đầy
đặn. Chúng tôi chào nhau, mừng gặp gỡ rồi chia tay.
Ít lâu sau, một buổi tối đã khá muộn, Phụng đột ngột đến nhà tôi. Anh bước
thẳng đến chỗ cái sofa quen thuộc tôi đang nằm dưỡng bệnh vì cháu Thái Hà vừa
mất, ngồi thụp xuống, cầm tay tôi và nói nhỏ đủ cho hai chị em nghe: “Chị H,
ngày mai tôi và cháu Uyên đi rồi, tôi đến thăm và chào chị. Chị cố giữ gìn sức
khỏe kẻo tội bà cụ và mấy đứa bé.” Phụng dúi vào tay tôi số tiền tôi nhớ là
nhiều lần hơn số tiền tôi san sẻ cho Phụng cầm đỡ khi cháu Ý Uyên phải vào nhà
thương vì sốt viêm màng não. Tôi từ chối thì Phụng úp bàn tay tôi lại, điềm đạm
và cương quyết: “Không là bao nhiêu nhưng chị sẽ cần.” Rồi Phụng vội vã ra về.
Nước mắt ướt đầm tay áo, tôi chỉ còn biết cầu nguyện cho Phụng, cháu Uyên và
gia đình mới của anh lên đường được bình an. Qua bữa sau, Dung đến tìm tôi lúc
xế trưa, thì thầm: “Em nhờ chị đến cái địa chỉ này, xem Phụng và cháu Uyên đã
đi chưa?” Tôi gượng dậy, thuê xe đi ngay. Giờ đây, nhắc lại chuyện cũ, tôi nhớ
mang máng là tôi đã đi bộ qua một khu chợ nghèo sình lầy, chỉ còn mấy dãy lều
trống hoác trong ánh chiều tà hiu hắt.
Căn nhà mang số Dung ghi cũng trống trơn, không có người. Tôi đứng bơ vơ
trên cái sàn gỗ ghép bằng những mảnh ván thưa, nhìn xuống thấy mặt nước đen
ngòm bên dưới. Một người đàn bà đi qua, nhìn vào và nói bâng quơ: “Kiếm mấy
người vượt biên úm ở đây hả? Đi hết rồi.” Lộn trở ra con đường lầy lội cũ trong
buổi chiều đã tắt nắng, tôi vừa mừng cho bạn, vừa nghe lòng nhẹ hẫng, trống
trải, như vừa mất mát một điều gì từng khăng khít với tôi vô cùng nhưng từ nay
không còn nữa.
Thời gian sau, tuy vẫn còn lây lất sống trong thành phố nhưng tôi không có
lần nào gặp lại Dung. Qua bạn bè chung, tôi biết tin gia đình Phụng tới đảo
bình an và Dung sinh thêm một con gái.
Tuy kỷ niệm buồn vui giữa chúng tôi không nhiều nhưng tình thân của chúng
tôi đẫm nước mắt của những cuộc chia ly xé lòng không hẹn trước, khiến phần
tôi, dù không biết cách nào để diễn tả, mỗi khi ký ức ôn lại quãng đời này, tôi
không thể ngăn được nỗi đớn đau cồn lên trong ngực, làm nước đầy lên hai mắt.
Phụng là một người bạn trung hậu, trọng thâm tình và chữ tín. Anh nói ít,
nghĩ nhiều, làm đầy đủ. Anh giao du với ai, cũng để lại mỹ cảm khi rời xa,
không quá đậm đà nhưng bền bỉ.
Phụng là một nghệ sĩ mực thước, theo tôi, khá hiếm hoi. Anh yêu vẻ đẹp của
đời sống nên biết tạo ra sự hài hòa để vẻ đẹp ấy tồn tại và rực rỡ. Anh nhường
nhịn, sẵn sàng quên mình. Một mai xa nhau, người cho tôi tạ lỗi… thấy trong sự
quên mình ấy, hình ảnh con phượng hoàng bay lên từ lửa đỏ.
Phụng là một nhạc sĩ tinh tế. Cứ đọc nguyên tác những bài thơ do Phụng phổ
nhạc để thấy khả năng chọn lọc chữ nghĩa và thi tứ của Phụng, hoàn hảo đến ngạc
nhiên, từ “Hạnh Phúc Tôi” đến “Tạ Ơn Em.” Cảm giác như Phụng là một người làm
vườn mạnh tay khi cần. Anh tỉa cắt đến tận cùng để chỉ giữ lại tinh hoa tuyệt
mỹ của một dáng cây bonsai nghệ thuật.
Phụng là một ông bố kham con và thương yêu con hết mực. Tất cả niềm vui sống
của anh, ngoài cung đàn, tiếng hát, khuôn nhạc, dành hết cho con, kể cả tự do
của một ông bố nghệ sĩ, sống tràn đầy và ít bộc lộ.
Sau cùng, Phụng là một người đàn ông thủy chung. Anh viết nhạc, anh hát cho
tình yêu đời đời, kiếp kiếp. Tình yêu như suối nguồn, róc rách, trong trẻo, dịu
dàng len qua những ghềnh đá, nuôi dưỡng tâm hồn anh và không bao giờ cạn.
Dù sau này ra hải ngoại, nhiều lần tôi được nghe và nhìn Phụng hát trên sân
khấu, trong thính phòng đầy ắp người hâm mộ nhưng với tôi, tiếng hát của anh
luôn là tiếng hát rất cô đơn, thật thà, không son phấn, của riêng bạn bè với
một cây ghi-ta gỗ. Tiếng hát của anh xa vắng, như gió lùa qua vòm cây, đánh
thức những khóm lá cho chúng đùa vui dưới ánh trăng. Tiếng hát của anh làm lay
động những khóm hoa, cho chúng thả hương bát ngát giữa trời khuya. Tiếng hát
của anh gọi dậy vùng ký ức ru êm những mơ ước không đạt của đời người. Mà anh
không chỉ hát, anh diễn tả bằng thanh âm một nội dung đầy tình tự, khắc khoải,
cố vươn tới người nghe như một đền tạ mọi ân tình đã đến cùng anh. Đứng trên
sàn diễn, trong những bộ complet may cắt khéo, dường như Phụng luôn có nỗi
ngượng ngùng của một người không đứng ở đúng cái chỗ của mình.
Khoảng giữa năm 2010, bạn bè được tin anh lâm bệnh sau chuyến về trình diễn
ở Cali. Vợ con lo lắng. Bạn bè quan tâm. Anh nghĩ gì, không ai biết.
Qua điện thoại, vẫn được nghe cái giọng điềm đạm cố hữu, thấp thoáng nụ cười
hiền hậu đã gắn liền với nhân dáng anh như từ khi mọi người biết anh. Riêng tôi
mừng cho anh vì chị Ái là một người vợ tận tụy trong tình yêu. Tôi biết anh
được chăm sóc kỹ lưỡng, được bảo bọc trong tình gia đình là tổ ấm đúng nghĩa
của danh từ này. Anh là người cẩn trọng, chắt chiu dành dụm, nào biết để khi
cần, được nhận lại. Bởi vì, anh sẵn sàng làm chiếc que diêm, một lần lóe lên,
thắp đời em sáng lung linh… Phần anh, buồn một cõi riêng…
Bùi Bích Hà
**************
Thứ Bảy, 8 tháng 12, 2018
Từ Dung & Từ Công Phụng-Đoàn Thạch Hãn
Từ Dung là con gái út của nhà văn Nguyễn Tường Long Hoàng Đạo, và là em gái
cô Lan Phương dạy Gia Long. Trong số "thập tứ nữ anh hào" của CVA
5461, chỉ phần nhỏ chuyển sang Trưng Vương, còn phần lớn sang Gia Long, có thể
có người biết tới cô giáo sư mà học trò mê như điếu đổ này! Từ Dung sinh năm
1945, tốt nghiệp Cử nhân văn chương năm 1969. Trong thời gian học Đại học Văn
Khoa, cô gặp Từ Công Phụng, yêu và cưới anh! Cô cưới anh theo đúng nghĩa là có
sính lễ và rước rể về nhà vợ theo đúng truyền thống mẫu hệ của người Chàm. <!>
Từ Dung học hát từ Châu Hà, vợ nhạc sĩ Văn Phụng. Hồi đó trong các bảng
quảng cáo tên Từ Dung và Từ Công Phụng lúc nào cũng đứng cùng nhau: Từ Dung_Từ
Công Phụng, hệt như cặp Lê Uyên_Phương cũng đang nổi, cùng thời!
Từ Dung và Từ Công Phụng hát với nhau từ sớm những sáng tác của Từ Công Phụng,
đã thu một Cuốn băng (Tơ Vàng 3) vào năm 1971.
"Người trong nghề" nhận xét về Từ Dung thế này: Ca sĩ tài tử Từ Dung
là "cố nhân" của nhạc sĩ Từ Công Phụng. Cô là một giai nhân sắc nước
hương trời, một thời là Á Hậu trong một cuộc thi Hoa Hậu ở Sài Gòn vào thập
niên 60.
Từ Dung trắng trẻo, mảnh mai, khuôn mặt rạng rỡ và thông minh, dáng dấp cao
sang và thanh thoát. Cô thường mặc váy maxi hoa màu sặc sỡ, trên mặc áo sơ mi
trắng nên có sức thu hút cực kỳ vũ bão.
Từ Dung có giọng hát từa tựa như giọng Châu Hà, tuy cô ngân và dàn trải làn hơi
không được điêu luyện bằng Châu Hà. Lý do: Từ Dung được Châu Hà truyền nghề và
luyện giọng". (Nhạc Vàng). "Năm sau, 1964, cô đậu Tú tài I, xong đậu
Tú tài II năm 1965. Lên đại học cô vô học ở Văn Khoa và gặp Từ Công Phụng trong
thời gian này. Cô tốt nghiệp Cử Nhân Văn Khoa năm 1969 và thành hôn với nhạc sĩ
Từ Công Phụng cùng năm đó. Về sinh hoạt âm nhạc thì Từ Dung bắt đầu lên sân
khấu hát cặp với Từ Công Phụng từ năm 1967. Nam Lộc có nghi nhận cô và Từ Công
Phụng thường sinh hoạt ở Quán Văn trong khuôn viên Văn Khoa từ 1968, cùng thời
với Khánh Ly và Trịnh Công Sơn [4]. Sau khi Quán Văn đóng cửa cả đám kéo về
Quán Gió của Nam Lộc trên đường Võ Tánh [4].
Năm 1971 Từ Dung bắt đầu xuất hiện trên TV, và có mặt trong cuộn băng Tơ Vàng
3. Cô song ca với Từ Công Phụng hai bài: Vùng Trời Kỷ Niệm, Mùa Thu Mây Ngàn,
và đơn ca ba bài: Đêm Không Cùng, Lời Cuối và Đêm Độc Thoại. (Nguyễn Sĩ Hạnh)
Không rõ sau 30.4.1975 thì hai người sống ra sao. Theo lời ông Đinh Quang Anh
Thái [6] thì tới năm 1976 Từ Dung và Từ Công Phụng vẫn còn là vợ chồng. Trên
một diễn đàn, có người kể lại là sau tháng 4/1975 “Từ Công Phụng có mở 1 quán
cafe ở Trần Quang Khải là Cafe Từ Dung, với cái đàn piano trắng. Quán thu hút
nhiều khắch mê nhạc thính phòng và khi nào cảm thấy “an toàn” thì được chủ nhân
hát và chơi piano” [7]. (Nguyễn Sĩ Hạnh)
Cái quán cà phê này tôi có qua mấy lần, ngó qua nhưng không vào, thật tiếc! Sau
giai đoạn này 2 người chia tay! Năm 1980, Từ Công Phụng vượt biên qua Mỹ cùng
gia đình (mới). Sau khi hai người chia tay,Từ Công Phụng tỏ ra chán ghét Từ
Dung một cách kì lạ. "Cũng lâu quá còn gì. Chúng tôi chia tay vì một lỗi
rất nặng của cô ấy, mà tôi bây giờ không muốn nhắc đến chuyện đó nữa…" Sau
khi Từ Công Phụng và Từ Dung chia tay, bài Vùng Trời Kỷ Niệm đã không còn được
ai hát gần 40 năm rồi.
Ngay cả những album mà Từ Công Phụng phát hành sau này, ông cũng không hát lại
bài hát đã từng hát chung với Từ Dung trong băng Tơ Vàng 3. (DĐ Hạt Nắng/Ann
Tran)
Về phần Từ Dung:
"Người mướn phần nửa trước tầng trệt là cô Từ Dung, hay ít ra là theo lời
bà chủ nhà và mấy cô con gái. Tôi đoán quãng này là lúc nhạc sĩ Từ Công Phụng
đã vượt biên rồi. Tôi không có thì giờ để ý tới những “người hàng xóm” của mình
sống ra sao. Ban ngày vật lộn với cơm áo, buôn bán ngoài chợ Tân Định cứ phải
canh chừng công an dẹp chợ, tối về phòng trọ ngủ thì phập phồng không dám ngủ
say, để lỡ công an xét nhà thì còn nghe tiếng gõ cửa của mấy cô con gái bà chủ
nhà báo động mà dọt lên trần nhà cho lẹ. Đại khái chuyện mình mình lo, cứ vậy
mà cứ ngày qua ngày. Buổi tối khi đạp xe đạp cọc cạch từ một quán cà phê nào đó
về nhà trọ, mở cổng vô tôi thường thấy cô Từ Dung ngồi một mình trước thềm nhà,
im lặng trong bóng tối, khỏa thân. Mấy cô con gái của bà chủ nhà nói là cô
không được bình thường cho lắm. Khi biết cô là Từ Dung đôi khi tôi cũng muốn
hỏi thăm nhưng nghe nói vậy và nhứt là lần nào cô cũng ăn mặc kiểu bà Eva,
thành ra tôi chỉ lẳng lặng nhìn thẳng và đi thẳng ra nhà sau.(Nguyễn Sĩ Hạnh:
Nhớ Từ Dung và Những đêm độc thoại).
Tôi cũng như ông Hạnh:
"... thấy thương cô Từ Dung. Không biết cô nghĩ gì những khi khỏa thân
ngồi một mình im lặng trong bóng đêm trước thềm nhà trọ. Về người cha cô không
nhớ mặt… về những tháng ngày đẹp đẽ ở Văn Khoa… về ánh đèn sân khấu muôn màu
muôn sắc từ khi cô ra trường cho tới tháng 4/1975… hay là về những truân chuyên
và dâu bể sau đó… và cô có hát thầm trong đầu:
Ôi! tiếng hát em đêm nào mọc cánh bay đi lạc vào vùng trời mưa lạnh giá. Ôi!
những cánh tay đem buồn ghì lên vùng tuổi vắng rót sầu trên tiếng hát đi hoang
…
(Đêm Độc Thoại – Từ Công Phụng)"
Xin mượn lời của ông:
"Có bạn thắc mắc là tôi chắc vô công rỗi nghề nên kiếm chuyện viết về
một cô ca sĩ cũ lúc còn phong độ đã không nổi tiếng cho lắm mà gia tài âm nhạc
để lại cho hậu thế không có gì, dù rằng là cô là hậu duệ của nhóm Tự Lực Văn
Đoàn và có một thời là vợ của nhạc sĩ Từ Công Phụng. Tôi thích nhạc của Từ Công
Phụng, thích nhất hai bài Trên Ngọn Tình Sầu và Mắt Lệ Cho Người. Thêm vào đó thì
tôi luôn “mê” những cặp nhạc sĩ / ca sĩ – dù có romance hay không gì đi nữa
(miễn là đừng giống như hai cha con!) – như Trịnh Công Sơn và Khánh Ly, Lê Uyên
và Phương, Từ Dung và Từ Công Phụng… Không có may mắn được coi Từ Dung và Từ
Công Phụng hát live nhưng không hiểu tại sao hồi trước khi nhắc đến Từ Dung và
Từ Công Phụng thì tôi thường liên tưởng tới hình ảnh ông đàn cho cô hát bài Bây
Giờ Tháng Mấy . Có lúc tôi nghĩ là mình chắc đã từng coi hai người hát trên TV,
hay là nghe qua băng nhạc. Nay kiểm lại thì chắc là không phải. Có thể chỉ vì
bài Bây Giờ Tháng Mấy chăng."
Đây chỉ là chuyện phiếm, nhưng không phải là đem chuyện người ra để cợt đùa!
Người Tây phương khi xa nhau rồi ít khi để hận cho nhau, đôi khi còn coi nhau
và bạn, và đặc biệt có trường hợp như Liz Taylor làm đám cưới lại với Richard
Burton. Từ Dung không xuất hiện trong dư luận, không phân trần, không tuyên bố!
Nhưng một khi ông Từ Công Phụng hết lòng ngợi ca bà vợ mới, thì cũng nên tỏ ra
đại lượng với người đã sống cùng mình gần mười năm trời. Có khó lắm không? Dầu
gì thì cũng có lúc 2 người sẽ gặp lại nhau mà! vì như Từ Công Phụng nói, đời
người ta rồi sẽ "như chiếc que diêm" thôi!
Lê Ngọc Phượng
Tháng 7/2012
**************
Chuyện tình hợp tan của Từ Dung và Từ Công Phụng
Trên ngọn tình sầu
Cùng thời với Lê Uyên và Phương, một đôi song ca nổi tiếng khác cũng đã đi vào
lòng người yêu nhạc những dấu ấn đặc biệt. Đó là: Từ Dung – Từ Công Phụng.
Từ Công Phụng sinh năm 1942 tại Ninh Thuận. Là một nhạc sĩ sáng tác khá nổi
tiếng giai đoạn 1950 – 1975 tại miền Nam. Ông có thể hình to lớn, nhưng dáng
dấp lại rất nghệ sĩ, ăn nói nhẹ nhàng, lịch sự, dễ gây thiện cảm với mọi người.
Là người dân tộc Chăm, được chính quyền Sài Gòn ưu đãi theo chính sách đối với
các dân tộc thiểu số. Vì thế, chưa tốt nghiệp tú tài, Từ Công Phụng đã được ưu
tiên vào học trường đại học quốc gia Hành chánh. Tuy nhiên, chỉ học được hơn 1
năm thì ông bỏ học, đi làm biên tập viên cho một đài phát thanh. Không như
nhiều bài báo trong và ngoài nước cho rằng Từ Công Phụng đã tốt nghiệp cử nhân
Luật tại Sài Gòn.
Không qua một trường lớp âm nhạc nào cả, nhưng với năng khiếu bẩm sinh và
một tâm hồn nhạy cảm, Từ Công Phụng đã tự học để trở thành một tên tuổi lớn
trong lãnh vực sáng tác. Năm 1960, ông ra mắt ca khúc đầu tay Bây giờ tháng mấy
khi vừa tròn 18 tuổi và ngay lập tức đã trở thành nổi tiếng. Có thời gian Từ
Công Phụng sống tại Đà Lạt và đã cùng với Lê Uyên Phương, thành lập nhóm nhạc
Ngàn Thông, biểu diễn hàng tuần trên đài phát thanh Đà Lạt. Và chính trên làn
sóng của đài này Bây giờ tháng mấy đã được công chúng đón nhận một cách nồng
nhiệt. Không dữ dội như Lê Uyên Phương, nhạc của Từ Công Phụng đầy chất trữ
tình, êm ái với ca từ trau chuốt thật sang trọng. Ông còn có biệt tài phổ thơ
vào các ca khúc rất thành công. Đặc biệt là thơ của nhà thơ Du Tử Lê. Tiêu biểu
như những bài Trên Ngọn tình sầu, Ơn em…Năm 1968, Từ Công Phụng gặp Từ Dung,
một cô gái có làn da trắng, đẹp lộng lẫy, từng đoạt danh hiệu Á hậu trong một
cuộc thi sắc đẹp tại miền Nam. Đôi trai tài gái sắc này sau đó đã nên duyên
chồng vợ.
Sinh năm 1945, Từ Dung là con gái của nhà văn Hoàng Đạo (Nguyễn Tường Long)
trong nhóm Tự Lực Văn Đoàn, và là cháu ruột của hai nhà văn Nhất Linh (Nguyễn
Tường Tam) và Thạch Lam (Nguyễn Tường Lân). Năm 1965, Từ Dung tốt nghiệp Tú tài
toàn phần và đến năm 1969 lấy bằng cử nhân văn chương. Vốn con nhà danh gia
vọng tộc lại được học hành đến nơi đến chốn, nhưng Từ Dung rất say mê ca hát và
cũng được trời ban cho một chất giọng khá hay. Lúc bấy giờ, Từ Dung đang theo
học thanh nhạc với ca sĩ Châu Hà, vợ của nhạc sĩ Văn Phụng. Chính môi trường
này đã đưa đẩy Từ Dung gặp gỡ rồi quen biết với Từ Công Phụng. Tài và sắc đã
trói buộc họ vào với nhau, để thành vợ chồng cho cuộc đời có thêm một đôi song
ca ăn khách. Lần đầu họ xuất hiện bên nhau trên sân khấu quán Văn ở đại học Văn
Khoa với ca khúc Bây giờ tháng mấy.
Vào thời điểm này, có 3 cặp đôi nổi đình nổi đám là thần tượng của thanh
niên, sinh viên, học sinh: Khánh Ly – Trịnh Công Sơn, Lê Uyên – Phương, Từ Dung
- Từ Công Phụng. Mỗi cặp một tính chất riêng, nhưng đều giống nhau ở chỗ giọng
nam kiêm luôn sáng tác. Trong 3 cặp này, thì Từ Dung - Từ Công Phụng ít nổi
tiếng hơn, nhưng cũng là một hiện tượng trong đời sống âm nhạc dạo đó.
Sống với nhau có một con gái thì Từ Dung - Từ Công Phụng chia tay, một cuộc
chia tay khá buồn! Chẳng ai biết được nguyên nhân dẫn đến sự đổ vỡ này. Nhưng
theo một người quen thân của cặp đôi này, thì vào một chiều 30 tết, ông ta tình
cờ gặp Từ Công Phụng trên đường và họ đã rủ nhau đi bộ về nhà. Dọc đường, Từ Công
Phụng đã tâm sự hết nỗi niềm của mình với những lời trách móc Từ Dung. Nhưng đó
cũng chỉ là những lời từ phía của Từ Công Phụng, còn Từ Dung thì chẳng nghe nói
một lời nào.
Năm 1980, Từ Công Phụng sang Hoa Kỳ, định cư tại Portland, tiểu bang Oregan và
lập gia đình mới với một người phụ nữ tên là Kim Ái. Thời gian này, Từ Dung còn
ở lại Việt Nam, bà mướn một căn phòng trong cư xá Ngân Hàng, quận 3, và có biểu
hiện tâm thần. Bà ít khi mở miệng nói với ai một lời nào. Đêm đêm, thường khỏa
thân ngồi lặng lẽ trong bóng tối trước hiên thềm như một pho tượng. Một thời
gian sau, Từ Dung qua cơn trầm cảm và cũng sang định cư tại Hoa Kỳ và sinh sống
tại tiểu bang Hawaii. Từ Dung cũng đã lập gia đình khác với một người đàn ông
Mỹ.
Ở Hoa Kỳ, Từ Công Phụng vẫn tiếp tục cuộc đời sáng tác và ca hát, ông đã nhiều
lần về thăm quê nhà và ít nhất đã có 2 lần biểu diễn tại một phòng trà nổi
tiếng ở Sài Gòn, cuối năm 2012 ông đã có đêm nhạc riêng tại Nhà hát TP. Còn Từ
Dung thì im hơi lặng tiếng luôn, chẳng còn nghe ai nhắc đến tên của bà nữa.
Ngay cả Từ Công Phụng trong các bài phỏng vấn ông cũng chỉ nói đến Kim Ái và
các con sau này. Cứ như Từ Dung chưa bao giờ xuất hiện trong sự nghiệp và cuộc
đời của ông. Mọi chuyện dường như đã chìm hẳn vào quên lãng. Âu đó cũng là nỗi
đau “hồng nhan bạc phận” của Từ Dung.
Đoàn Thạch Hãn
**************
BỔ TÚC VỀ TỪ CÔNG PHỤNG & LÊ UYÊN PHƯƠNG
(Qua sự quen biết cá nhân của Vương Đằng với Từ Công Phụng & Lê Uyên
Phương và qua bài viết về TCP của Nguyễn Sĩ Hạnh và Lê Ngọc Phượng 07/2012)
Vương Đằng nhỏ hơn Lê Uyên Phương 3 tuổi và cũng nhỏ hơn Từ Công Phụng non 2
tuổi. Vương Đằng cũng mê nhạc, sáng tác nhạc và có lập ban nhạc; nhưng không
dám hy sinh đời mình cho âm nhạc mà lo học hành, dạy học và cùng các bạn lập
Đoàn Thanh Niên Công Tác Xã Hội (ĐTNCTXH) đầu năm 1964.
Khoảng hè 1965, dưới danh nghĩa của ĐTNCTXH, Vương Đằng tổ chức một buổi
trình diễn nhạc miễn phí gồm dăm ca sĩ có tiếng và Ban Văn Nghệ Nguồn Sống do
Nghiêm Phú Phát làm trưởng ban) ở giảng đường lớn trong khuôn viên Trường Đại
Học Dược Khoa. VĐ mướn dương cầm và mời nhạc sĩ Nghiêm Phú Phát đệm. VĐ có mời
TCP và Thanh Lan trình diễn vì lúc đó TCP chưa có gặp Từ Dung và thường đi
trình diễn song ca với Thanh Lan thường gọi đôi song ca Thanh Lan-Từ Công
Phụng.
Đầu năm 1966, Vương Đằng có lập "quán nhỏ Vương Đằng" ở cửa sau Lăng
Ông Bà Chiểu và bắt đầu quen thân hơn với TCP khi anh đến gởi tập nhạc
"Vùng Tuổi Mây - Tình khúc Từ Công Phụng" (mà bây giờ VĐ còn giữ bản
có chữ ký tặng của TCP). Khoảng năm 1972 hay 1973, vợ chồng TCP có mua nhà ở
gần nhà bên vợ của VĐ (hẻm 2) ở dưới dốc Cầu Bông, được coi là hẻm 2B (nhỏ
xíu!), trong khi hẻm có Thầy Ba Cầu Bông là hẻm 1. Và thỉnh thoảng VĐ đến nhà
TCP chơi và gặp Từ Dung.
Theo quen biết và nhận định, VĐ đồng ý với tác giả Đoàn Thạch Hãn (ở bài bên
dưới) mà tin chắc rằng TCP không có đậu bằng cử nhân luật như báo chí hay trên
mạng nói.Chuyện bất hòa hay đổ vỡ của cặp vợ chồng song ca TCP chắc chắn xảy ra
sau 30/04/75 bởi vì chính VĐ gặp TCP vào buổi sáng 29/04/75 ở khuôn viên phía
sau thuộc Tòa đại sứ Hoa Kỳ và anh nhăn nhó nói đại ý như sau: Vợ con tao còn
bị kẹt ở nhà. Chắc tao phải về!...
Và TCP đã bỏ Tòa đại sứ Hoa Kỳ để về gặp vợ con trong thời gian VĐ lên máy
bay trực thăng ra hàng không mẫu hạm Hancock...
Khoảng thời gian 1999-2000, ở Sài Gòn Nhỏ (Little Saigon) bên California, có
một hội cao niên nằm trên đường Bolsa mà người hội trưởng lại có tên là Từ
Dung. VĐ có đến hỏi hai lần, nhưng không gặp chính Từ Dung mà chỉ gặp nhân viên
thì họ đều trả lời Từ Dung nầy không phải là vợ cũ của TCP. VĐ rất thắc mắc bởi
vì cái tên hay tên hiệu Từ Dung RẤT HIẾM CÓ. Cho đến bây giờ VĐ vẫn chưa biết
thực hư như thế nào. VĐ hy vọng Từ Dung hay quý độc giả giải đáp thắc mắc giùm
VĐ. Xin cám ơn trước!
Về cặp vợ chồng song ca Lê Uyên Phương, VĐ quen thân hơn từ ở Sài Gòn, Chợ Lớn
(nhà của họ ở hẻm gần kế tửu lầu Á Đông và đã có cháu Uyên Uyên) và ở
California và có nhiều kỷ niệm và các tập nhạc được ký tặng (ngay cả tập
"Vũng Lầy Của Chúng Ta" được ký tặng năm 1973!). VĐ có gặp vợ chồng
LUP khi họ ra mắt tập "Tình Như Mây Cõi Lạ" ở nhà hàng Seafood
Paracel (khu Sài Gòn Nhỏ). Khi VĐ được tin nhạc sĩ LUP mất khoảng 10:30 tối, VĐ
thao thức gần suốt đêm và đặt được bài thơ "Khóc Thương Anh Phương".
Bài thơ được vẽ và in, bỏ vào khung kính và đem đến nhà quàn. Sau đám tang, VĐ
có đến viếng Lê Uyên ở tư gia và ngạc nhiên thấy bài thơ và khung của VĐ được
để trên bàn thờ của Lê Uyên Phương (VĐ chỉ sống ở khu Sài Gòn Nhỏ có 5 năm từ
1999-2004 để lo việc xuất bản sách của mình!).Có một điểm VĐ cần thấy phải
thông báo sự sơ sót của tác giả bài viết (Đoàn Thạch Hãn) về tuổi
"thọ" (theo phong tục Việt Nam chết trước 60 tuổi thì không được cho
là "thọ"!) của Lê Uyên Phương: Năm 1999, Phương qua đời ở tuổi 51,
thế là cũng đã quá "thọ". Tính theo toán trừ: Chết năm 1999 mà sinh
năm 1941 thì tuổi sống được là 58 (theo tuổi tây) hay 59 (theo tuổi ta) chứ
không phải 51. (VĐ nhớ chắc LUP chết đầu tháng 6 trong khoảng ngày 5-8 tháng 6,
1999 dương lịch).
Source http://ngotinhyen.com
Welcome to Yên
Ngủ yên đi giấc mộng khôn nguôi
Núi đau trăng hận hãy yên vui
Biển thương sông ghét yên lòng nhé!
Vết thương yên ấm đá ngậm ngùi
**************
https://dactrung.com/blog/
=======
Mẫu xe máy 50 phân khối
Có hôm xe hết xăng, Phụng nhìn tôi, cười thay cho câu hỏi: “May ra chị còn?”
Chúng tôi thân nhau đến nỗi Phụng biết tôi có mẹ già, nhà lúc nào cũng phải dự
trữ một chai xăng phòng khi đêm hôm cơ lỡ cần di chuyển. Có hôm đúng bữa, mẹ
con tôi đang chuẩn bị ăn cơm, kéo luôn 3 nhân khẩu nhà anh vào, vét nồi niêu
sạch bóng.
Honda Today 50cc mẫu xe tay ga 50cc được trang bị hệ
thống phun xăng điện tử, trọng lượng nhẹ, cốp xe rộng được nhập khẩu về bán
thông qua các đại lý xe tư nhân và giá cả còn tùy vào thời điểm, chỉ biết mức
giá của xe tay ga 50cc Honda Today Fi hướng đến các
đối tượng học sinh, sinh viên chưa có bằng lái. Hiện Honda Today
50cc có giá dao động từ trên 37 triệu đồng với 7 màu tùy chọn
tương đương với giá các dòng xe tay ga tầm trung khác tại thị trường Việt Nam.
=====
ĐƯỜNG TRƯƠNG TẤN BỬU MỘT THỜI
Đường Trương Tấn Bửu là con đường khá ngắn của Sài Gòn - Gia Định xưa kia.
Nó chỉ dài khoảng bảy trăm mét, từ nhà thờ Nam đầu đường Võ Tánh (Hoàng Văn
Thụ) cho đến đường Nguyễn Huỳnh Đức, nay là Huỳnh Văn Bánh, thuộc tỉnh Gia
Định. Đi quá ngả tư này một quãng, nó có cột mốc biểu thị đã trở thành đường
Trần Quang Diệu thuộc đô thành Sài Gòn. Con đường lề rộng, thanh lịch. Có đoạn
đường còn giữ được vài cây cao bóng cả như đoạn gần trường Chánh Tâm. Nhiều
đoạn có nhà cửa hai bên ngay ngắn. Tuy vậy, không nhiều người biết đến nó. Con
đường này không có hàng quán nào nổi bật, cũng không có rạp hát, tiệm may danh
tiếng. Sau này, đường được biết đến nhiều hơn nhờ có một số nhà cho thuê bán
sách cũ, nó trở thành đường sách cũ Trần Huy Liệu, lấy theo tên đường mới. Và
nhờ có một ngôi chùa nhỏ nhưng tiếng tăm không nhỏ là Thanh Minh thiền viện.
Nhà tôi ở trong xóm phía sau nhà thờ Nam, trong con hẻm dẫn ra khu bán sách
cũ. Có lúc hẻm này được gọi là “hẻm Lẩu bò Tư Cầu”, vì đầu hẻm có một quán nhậu
có món lẩu bò là đặc sản, không biết chủ quán có phải là người hâm mộ nhà văn
Lê Xuyên với tác phẩm chú Tư Cầu không? Bây giờ quán lẩu bò Tư Cầu không còn
nữa, hẻm này lại trở lại là hẻm 221.
Con đường đơn sơ này là nơi chứa đầy những kỷ niệm, và cả những chuyện kỳ lạ
tôi biết trong đời. Luôn luôn khi có dịp đi trên lề đường rộng của con đường
nhỏ này, tôi có lúc như một nhân vật hoạt hình, thu nhỏ lại, bận quần soọc nhảy
chân sáo trên đường. Đó là những ngày hè, những ngày Tết đầu thập niên 1970.
Nhà thờ Nam, ngôi nhà thờ xây đơn giản, có ông cha sở mập mạp và khá nghiêm
khắc với đám con nít, nay đã mất. Trong khuôn viên nhà thờ, nửa thế kỷ trước,
sát hang đá và tượng chúa có một cái hồ bé xíu xây bằng xi măng hình dáng nước
Việt Nam chữ S. Nước hồ xanh đen, tù đọng lâu năm không lối thoát, thành hồ phủ
rêu. Bạn trong xóm tôi, ra đó chơi, leo xuống hồ bắt nòng nọc và bị đạp trúng
vật gì đó dưới hồ, đứt chân chảy máu. Một thời gian sau, đang ngồi ăn cháo
huyết, bạn ấy bị cứng hàm, người cong lên. Người nhà vội đưa vào bệnh viện và
bác sĩ bảo xác định là bị nhiễm vi trùng uốn ván, hay còn gọi là phong đòn
gánh, người cong như cái đòn gánh. Thủ phạm là mảnh chai hay mảnh sắt nào đó
dưới cái hồ tù đọng. Chỉ chậm độ nửa tiếng đến bệnh viện là đi đứt, bác sĩ bảo
vậy. Sau này khi có tuổi, thỉnh thoảng gặp nhau, hai đứa vẫn nhắc lại chuyện
này.
Bao bọc khuôn viên nhà thờ là một bức tường dài chạy từ đường Võ Tánh vòng
qua Trương Tấn Bửu. Phía mặt tường đường Trương Tấn Bửu là bến xe Taxi, luôn
thoang thoảng mùi nước tiểu. Tôi còn nhớ cảm giác những buổi chiều chủ nhật,
tắm rửa sạch sẽ, thay áo mới đi cùng ông anh, bà chị lên taxi ra trung tâm Sài
Gòn “bát phố Bô-na”, tức là di dạo đường Lê Lợi mua sách và các loại bút, giấy
croquis cho một ông anh khác trong nhà. Ta-xi đầu thập niên 1970 không có máy
lạnh, trời chiều mùa hè còn nóng nhưng khi ngồi trong lòng anh, có điều gì đó
êm đềm dễ chịu khi mới tắm mát, mùi xà bông thơm Cadum tỏa ra từ trên tóc, trên
người trong khoảng không chật hẹp của chiếc xe. Bên kia đường, thỉnh thoảng
thấy ca sĩ Thanh Phong ra đứng tán gẫu với mấy người bạn gần sạp báo phía bên
dãy chung cư Ngân hàng một tầng đối diện nhà thờ Nam mà người trong xóm tôi gọi
là “Dãy phố lầu”. Khoảng giữa chung cư có một con hẻm đi xuyên qua dưới một căn
hộ, đi thẳng vào khu chợ Lò Đúc, gọi là hẻm Hẹn Hò. Dân cư phía đầu hẻm tòan
dân khá giả, thỉnh thoảng họ mở khiêu vũ trong nhà vào những đêm Noel, tết Tây.
Vẫn thường có những thanh niên bận áo sơ mi phanh ngực, tóc dài đi ra từ hẻm.
Họ là đồ đệ của phong trào hippy thời đó.
Bên này đường, qua nhà thờ Nam là đến đầu hẻm nhà tôi, đi tiếp đến quán cà
phê Trúc Giang. Hồi còn nhỏ, đi ngang qua buổi sáng tôi thường hít cho sâu mùi
cà phê thoảng ra và thèm thuồng nhìn mấy cái bánh pâté chaud đặt trên dĩa bày
ngoài bàn. Quán bày hai cái bàn phía ngoài ban công để khách ngồi ngó ra. Mấy
anh thanh niên dáng lịch sự nhàn tản ngồi giờ mấy tờ báo khổ to như Đại Dân
Tộc, Điện Tín... Mấy chục năm sau, anh thanh niên có đôi mắt nheo như Richard
Gere luôn ngồi phía sau ban công hồi xưa, đi ngang qua ngõ nhà tôi, rõ là già
đi và khá nhỏ nhắn không như tôi hình dung trước kia, nhưng mái tóc bạc vẫn bồng
bềnh và đôi mắt nheo quyến rũ như hồi xưa.
Cách quán cà phê vài căn là nhà của H., đứa bạn tôi hay đánh bóng bàn cùng.
Nó trắng trẻo, môi dày và là con nhà khá giả. Những lúc đi đánh bóng bàn, H.
hay kể đi kể lại chuyện hồi tháng 4 năm 1975, khoảng ngày 28 tháng 4, cả lớp nó
kiểm tra một môn học. Hôm đó nó không làm bài được khi cả lớp đã nộp bài gần
hết. Gần trường của nó xảy ra một vụ nổ rất gần, thầy và tất cả học trò hốt
hoảng chạy ra ngoài. H. lập tức nhảy phốc lên bàn thầy, nhìn quanh quất không có
ai liền vội xé nát toàn bộ mớ bài tập cả lớp vừa nộp xong rồi biến ngay. Anh
bạn láu lỉnh này đã đi Mỹ sống từ lâu, không thấy trở về lần nào gần bốn chục
năm qua.
(Cách nay một năm tôi gặp lại H. tại Sài Gòn. Anh đã là một doanh nhân thành
đạt, cung cấp các máy bán đồ tự động cho các trường Đại học. Hai chúng tôi và
người bạn bị nhiễm trùng chân ngày xưa đã có dịp ngồi nói chuyện với nhau thật
vui)
Những năm 1969-1970, mỗi buổi sáng tôi thường đi bộ ra đầu ngõ, đứng trên
cái nắp cống lớn kê cao. Từ đó, tôi thường ngó qua tiệm tạp hóa Phát Vinh, nơi
có thể mua bất cứ thứ sách vở bút mục, có ông chủ tiệm cao to và trắng, thường
bận áo thun ba lỗ và quần pyjama dài đi qua lại. Đứng đó tôi dễ thấy được dượng
Út của tôi chở dì Út chạy đến đón tôi đi học trên chiếc xe vespa có cái mui bè
ra màu xanh biển hơi xám. Tôi đứng phía trước, sung sướng hứng làn gió mát phía
trước. Dượng Út hay cười rổn rảng, vui tính và chiều vợ. Chiều vợ nên vui vẻ dễ
chịu với cháu của dì. Trưa học xong, tôi phải đi bộ về. Có lần, má tôi băng qua
đường khi mang hàng sang chợ Ga để bán và bị xe tông, may là té văng ra ngoài,
sợ quá xỉu luôn. Hàng xóm chạy về loan tin má tôi bị xe đụng chết khiến cả nhà
hoảng loạn. May sao má không bị gì cả, nhưng từ đó khi băng qua đường, tôi cảm
thấy sợ. Lúc đó, xe vận tải Mỹ đã nhập vào miền Nam với nhiều chiếc to lớn,
không chỉ có bốn bánh xe nữa mà số bánh xe gấp đôi, gấp ba. Đã có người chết vì
bị xe cán nằm dài trên đường Võ Tánh và xuất hiện câu thề: “Nói sai, tao bị xe
nhà binh 18 bánh cán chết !”. Đi học về băng qua đường Trương Tấn Bửu, tôi nhớ
chuyện má tôi đụng xe nên nhát không dám băng qua đường, đứng cà rà mất nhiều
phút. Ông chủ tiệm tạp hóa Thụy Linh, nói giọng Bắc và gương mặt rất trí thức
thấy vậy bước ra dắt tôi qua đường. Chỉ có vậy mà tôi nhớ ông tới giờ.
Đối diện tạp hóa Thụy Linh, bên này đường gần nhà bạn H. có một tiệm bán phụ
tùng xe đạp tên là tiệm Tam Hà, chủ nhân cũng là người Bắc di cư. Dọc theo con
đường này khá nhiều nhà gốc miền Bắc vào Nam năm 1954, mở tiệm tạp hóa, dụng cụ
học sinh, bán phụ tùng xe đạp, bánh và cà phê, trà. Năm 1978, gia đình họ bị
kiểm kê tài sản. Buổi tối, tôi đi ngang tiệm Tam Hà, bên trong nhà, đèn điện
rất tù mù. Tôi thấy người con gái của chủ nhà đi qua lại lục lọi tủ, như một
cái bóng, im lặng và nhẫn nhục. Họ là những người quen thuộc với tôi trước kia,
thường gặp mỗi khi cùng ông anh ra mua phụ tùng xe đạp. Sau chuyện đó, họ đi
đâu không ai biết. Tôi không bao giờ gặp lại họ nữa.
Anh tôi kể, hồi nhà tôi mới về khu này, bên kia đường Trương Tấn Bửu còn là
sân tập đá banh trước 1954. Thỉnh thoảng người ta thả dê ra gặm cỏ, thơ thẩn
trên những vạt đất mà trước đây, có nhiều nghi phạm bị lính Pháp bắt đứng đó
đợi những tên chỉ điểm nhận mặt, chỉ cần gật đầu xác định theo Việt Minh là bắn
chết tại chỗ. Dãy nhà bên này đường có mấy căn nhà phố mà dì Út tôi bảo khi còn
nhỏ trước 1954 có thấy ông Cả Đành, tức ông Louis Vidal, hương cả làng Phú
Nhuận đi dọc con đường này đi thu tiền thuê nhà hằng tháng. Đến thời tôi lớn
lên, sau 1975, đi sinh hoạt thiếu nhi, thường tham gia hát hò và thường ghé nhà
cô bạn có đôi mắt đen thẳm để cùng tập văn nghệ theo tiếng đàn mandoline của
cô. Mới hơn ba mươi năm mà cô đã nằm trong một ngôi chùa giữa nhang khói và
tiếng kinh kệ.
Đường Trương Tấn Bửu, chỉ là một khúc đường nhỏ thôi sao mà đầy ắp ký ức của
tôi. Lạ sao, lại nhớ toàn những điều không vui, những người bạn không còn thấy
lại, những người không quen cùng sống trên con đường ngắn, những chuyện làm
mình ray rứt thỉnh thoảng lại thoáng qua trong trí nhớ đã đầy ăm ắp.
Phạm Công Luận
(trích cuốn “Sài Gòn chuyện đời của phố” tập II – Công ty sách Phương Nam xuất
bản 2016)
Ảnh: một ngôi nhà trên đường Trương Tấn Bửu 1970. Ảnh của Jerry Bosworth.
67
=====
Ngã năm Bình Hòa
Hồi nhỏ, thỉnh thoảng ba mẹ tôi thuê taxi đến nhà dì Ba tại Ngã Năm Bình
Hòa. Con đường vào nhà dì xe lắc lư. Quanh nhà khu vườn cây ăn trái xum xuê.
Phía sau là khu mộ cổ theo dì kể, những người giàu có chết, chôn theo cả người
hầu với chút thức ăn. Thức ăn hết, đời họ cũng kết thúc
Nhà dì như bảo tàng thu nhỏ. Những bộ ván bằng gỗ quý, mát rượi. Dì
cũng có nhiều tủ bằng gỗ quí, đựng đồ cổ. Anh họ tôi từng giải thích: Đây
là chiếc bình gốm sứ xanh thời Nhà Minh, đây là bình trà thời Khang Hi…Dượng Ba
tôi cũng sưu tầm nhiều đồ pha lê quí của phương Tây, như chiếc ly khi uống
nước, nghiêng một góc 45 cho thấy hình một cô gái khỏa thân nơi đáy...Nhiều nhà
sưu tầm tìm đến trả giá chiếc bình gốm, cái chén bằng men sứ, mà theo lời mẹ,
với số tiền đó, người nghèo có thể mua được con trâu, thửa ruộng. Vậy mà
dì, dượng đều lắc đầu. Tính từ “vô giá” lần đầu tiên tôi nghe từ dượng
Ba.
Tôi lùng bùng: vô giá tức “không có giá trị gì, sao lại không bán đi
cho rồi”. Anh họ tôi cắt nghĩa: “ Vô giá là không thể mua bằng tiền”. Ôi
thôi, người lớn rắc rối quá, ra vườn hái trái cây hay hơn
Ổi xá lỵ, mận… nhà dì rất to, cây rất thấp. Chỉ cái với tay tôi đã có
thế hái được. Lớn lên, tôi luôn tự hỏi, dì lấy giống ở đâu, phân bón thế nào để
cây thấp, trái no tròn vậy
Có lần, tôi và anh Năm thấy trái đu đủ to đùng lủng lẳng dưới tàng cây thấp.
Anh bước tới, cầm đáy trái vặn nhẹ. Đu đủ chưa chín, mẹ tôi mang về làm
gỏi Tuy không bị dì la, mẹ tôi cũng cảnh báo: hái trái chưa chín là
“phá hoại”, chưa có sự cho phép của dì là vô lễ. Bài học đó tôi nhớ hoài
Dì Ba còn là mẫu người nữ công gia chánh tuyệt vời. Dì nấu thức ăn,
làm bánh mứt thật ngon: Mứt đậu que, mứt mãng cầu, mứt tắc…Đến thăm gia
đình tôi, quà tặng của dì là những tấm khăn trải bàn, quần áo được may, được
thêu, viền”rua” rất đẹp.
Các chị tôi “bon chen” muốn học “nghề” của dì, nhưng chỉ vài buổi, ai cũng
lắc đầu chào thua cái tính tỉ mỉ của dì. Rồi dì chết vì ung thư. Cây trái
trong vườn tự dưng thối gốc hàng loạt, ngã gục trên đất. Mẹ nói không cho
cây để tang, nên cây buồn cây chết!
=====
Trường Đại học Văn khoa Sài Gòn là một thành viên của Viện
Đại học Sài Gòn.
Tiền thân của trường Đại học Văn khoa là trường Đại học Văn khoa Việt Nam do
Bộ trưởng bộ Quốc gia Giáo dục - Phan Huy Quát
cho thành lập vào năm 1949 thời Quốc gia
Việt Nam. Hoạt động của Trường trong những năm kế tiếp bị
gián đoạn vì tình hình chính trị. Mãi đến năm 1955, thời Đệ
Nhất Cộng hòa, Trường Đại học Văn khoa mới được ưu tiên phát
triển. Lúc đầu, trường Đại học Văn khoa chỉ cấp bằng Cử
nhân Văn
chương Pháp và Anh,
phải đến niên học 1957-1958 thì chương trình Cử nhân Giáo khoa Văn
chương Việt Nam mới được hoàn thiện. Cũng năm đó, chương
trình Cử nhân Giáo khoa Triết học
cũng được hoàn tất.[1]
Trường Đại học Văn khoa cũng có mặt trong mốc văn nghệ lịch sử của Việt Nam
khi ca sĩ Khánh Ly
vào năm 1967 xuất hiện trên
sân khấu
ở sân trường hát những bản nhạc của nhạc sĩ Trịnh
Công Sơn lôi cuốn nhiều người hâm mộ.[2]
Nữ danh ca Hoàng Oanh,
Mc Nguyễn
Ngọc Ngạn cũng từng là cựu sinh viên của trường.
Tháng 10 năm 1975, trường Đại
học Văn khoa có nhiều thay đổi về mục tiêu, chương trình và nội dung đào tạo.
Tháng 4 năm 1977, trường Đại học Văn khoa giải thể vì phải hợp nhất với trường
Đại học Khoa học để lập thành trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh -
một trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học cơ bản lớn nhất ở các tỉnh thành
phía Nam. Ngày 30 tháng 3 năm 1996, trường
Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn được thành lập trên cơ sở
tách ra từ trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh và là một trong những
thành viên của Đại
học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Tham khảo
- Doãn Quốc
Sỹ. Người Việt đáng yêu. Sài Gòn:
Tương-lai, 1965.
Chú thích
- ^
Doãn Quốc Sỹ. tr 106-10
- ^
“"Đằng
sau một bài hát" theo DCV”. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 1 năm 2011. Truy cập
ngày 12 tháng 1 năm 2011.
- ^
"Ca
sĩ Thanh Lan, những kỷ niệm ấu thơ..." theo RFA
Thể
loại:
